به گزارش هزارماسوله ،به نقل از پایگاه خبری تحلیلی «کردامروز»، روز جهانی بدون دخانیات، تنها یک مناسبت تقویمی نیست؛ بلکه هشداری جدی به جوامع برای توجه به خطری است که سالهاست سلامت انسانها را تهدید میکند. مصرف دخانیات همچنان یکی از مهمترین عوامل بروز بیماریهای قلبی، عروقی، ریوی و انواع سرطانها به شمار میرود و هر ساله جان میلیونها نفر را در سراسر جهان میگیرد.
با وجود افزایش آگاهی عمومی نسبت به مضرات سیگار و سایر محصولات دخانی، این پدیده همچنان در بسیاری از کشورها و از جمله ایران به عنوان یک چالش جدی اجتماعی و بهداشتی مطرح است.
آنچه امروز بیش از گذشته نگرانی کارشناسان حوزه سلامت را برانگیخته، تغییر الگوی مصرف دخانیات و عادیسازی آن در برخی محیطهای اجتماعی و خانوادگی است.
در سالهای اخیر، مصرف قلیان به عنوان یکی از رایجترین اشکال استعمال دخانیات، در بسیاری از جمعهای دوستانه و خانوادگی رواج یافته و حتی در برخی موارد به بخشی از فرهنگ تفریحی تبدیل شده است، این در حالی است که بسیاری از افراد همچنان تصور میکنند قلیان نسبت به سیگار آسیب کمتری دارد؛ برداشتی نادرست که بارها از سوی متخصصان رد شده است.
خطر اصلی زمانی آشکار میشود که کودکان و نوجوانان در معرض این رفتارها قرار میگیرند. خانواده نخستین و اثرگذارترین محیط تربیتی برای هر فرد است و بسیاری از الگوهای رفتاری در همین فضا شکل میگیرد.
هنگامی که مصرف سیگار یا قلیان در محیط خانه امری عادی تلقی شود، نسل جوان نیز به تدریج نسبت به خطرات آن بیتفاوت خواهد شد، از همین رو کارشناسان معتقدند مبارزه با مصرف دخانیات تنها به اجرای قوانین محدود نمیشود و اصلاح نگرشهای فرهنگی در این زمینه ضرورتی انکارناپذیر است.
از سوی دیگر، کاهش سن گرایش به دخانیات یکی از هشدارهای جدی نظام سلامت محسوب میشود، دسترسی آسان به محصولات دخانی، تبلیغات پنهان در برخی فضاهای مجازی و تأثیرپذیری نوجوانان از گروه همسالان، از جمله عواملی است که زمینه ورود افراد به چرخه مصرف را فراهم میکند.
بسیاری از مصرفکنندگان سیگار نیز نخستین تجربه خود را در سنین نوجوانی و جوانی آغاز کردهاند؛ دورهای که تصمیمهای نادرست میتواند آثار بلندمدتی بر سلامت فرد بر جای بگذارد.
مقابله با این معضل نیازمند رویکردی چندجانبه است، نهادهای مسئول باید در کنار اجرای قوانین، برنامههای آموزشی و فرهنگی مؤثرتری را برای افزایش آگاهی عمومی طراحی کنند.
مدارس، دانشگاهها، رسانهها و سازمانهای فرهنگی میتوانند نقش مهمی در تبیین پیامدهای مصرف دخانیات و ترویج سبک زندگی سالم ایفا کنند.
در این میان، خانوادهها نیز مسئولیتی اساسی بر عهده دارند و میتوانند با ایجاد محیطی عاری از دود و الگوسازی مناسب برای فرزندان، گامی مؤثر در کاهش گرایش به دخانیات بردارند.
روز جهانی بدون دخانیات فرصتی است تا جامعه بار دیگر به اهمیت سلامت فردی و اجتماعی بیندیشد، ترک مصرف دخانیات تنها یک انتخاب شخصی نیست، بلکه اقدامی مسئولانه در قبال خانواده، جامعه و نسلهای آینده محسوب میشود.
هر قدم در مسیر کاهش مصرف دخانیات، گامی در جهت ارتقای کیفیت زندگی، کاهش هزینههای درمانی و ساختن آیندهای سالمتر برای کشور است.
بیتردید دستیابی به جامعهای عاری از دخانیات نیازمند همکاری همه بخشها و مشارکت آگاهانه مردم است، این هدف هرچند دشوار به نظر میرسد، اما با فرهنگسازی مستمر، آموزش هدفمند و اراده جمعی، دستیافتنی خواهد بود؛ چرا که سلامت جامعه سرمایهای است که حفظ آن وظیفه همگانی به شمار میرود.
نویسنده: طاهره جلوخانی فعال رسانهای