به گزارش هزارماسوله ، به نقل از شبکه اطلاعرسانی «مرصاد»؛ طرح زایمان طبیعی اجباری در کرمانشاه، بهعنوان یکی از سیاستهای بهداشتی و درمانی، با هدف افزایش آمار زایمانهای طبیعی و کاهش زایمانهای سزارینی به اجرا درآمد این طرح بهویژه در سالهای اخیر بهدلیل افزایش آمار زایمانهای سزارینی و نگرانیهای مربوط به عوارض ناشی از آن، مورد توجه قرار گرفته است.
یکی از اثرات سوء این طرح، فشار روانی و استرس ناشی از اجبار به زایمان طبیعی بر مادران است بسیاری از زنان باردار ممکن است به دلایل شخصی، تمایل به زایمان سزارینی داشته باشند که در این شرایط، اجبار به زایمان طبیعی میتواند منجر به افزایش اضطراب و ترس در مادران شود و این احساسات منفی میتواند بر سلامت روانی آنها تأثیر بگذارد.
از سوی دیگر، این سیاست میتواند منجر به نارضایتی عمومی و کاهش کیفیت خدمات بهداشتی و درمانی شود و مادران و خانوادهها ممکن است بهدلیل تجربههای ناخوشایند و عدم رضایت از خدمات زایمان، به سیستم بهداشتی بیاعتماد شوند و این موضوع میتواند بر روی سلامت عمومی جامعه تأثیر منفی بگذارد.
انتقاد از طرح زایمان طبیعی اجباری
فاطمههستی رشیدی در گفتگو با خبرنگار گروه اجتماعی شبکه اطلاعرسانی «مرصاد»؛ با انتقاد از نحوه اجرای طرح زایمان طبیعی اجباری، اظهار داشت: این طرح بهتنهایی نمیتواند آمار زایمانهای سزارین را کاهش دهد، بلکه موجب افزایش مراجعه مردم به بیمارستانهای خصوصی شده و بهدلیل نبود نظارت کافی، حتی پدیده دریافت زیرمیزی برای انجام سزارین نیز گسترش یافته است.
وی با بیان اینکه اجرای موفق این طرح نیازمند فراهم شدن زیرساختها و فرهنگسازی است، افزود: اگر ابتدا در دانشگاههای علوم پزشکی، میان کادر درمان و سپس در سطح جامعه درباره مزایای زایمان طبیعی فرهنگسازی شود، این طرح میتواند نتایج مطلوبی داشته باشد، اما در شرایط فعلی بازدهی لازم را ندارد؛ زیرا حتی بخشی از کادر درمان نیز شناخت کافی از مزایای زایمان طبیعی ندارند.
مزایای زایمان طبیعی برای سلامت مادر و نوزاد
این کارشناس مامایی با اشاره به آثار مثبت زایمان طبیعی بر سلامت مادر و نوزاد، تصریح کرد: فرآیند زایمان طبیعی در زمان بلوغ کامل جنین آغاز میشود و در این مرحله، رشد ریه، دستگاه گوارش و مغز به تکامل رسیده است، اما در زایمان سزارین، نوزاد پیش از موعد طبیعی متولد میشود و احتمال بروز بسیاری از مشکلات گوارشی و تنفسی افزایش مییابد.
رشیدی ناآگاهی از مزایای زایمان طبیعی را یکی از مهمترین دلایل اصرار بسیاری از مادران بر انجام سزارین دانست و عنوان کرد: هرچند برخی مادران بر انجام سزارین تأکید دارند، اما این روش در بسیاری از موارد با عوارضی برای مادر همراه است و اجرای طرح زایمان طبیعی اجباری نیز ممکن است پزشکان و کادر درمان را که در خط مقدم مواجهه با مردم قرار دارند، از نظر روحی تحت فشار قرار دهد.
خلأ آموزش و مشاوره بارداری
وی با اشاره به ضعفهای موجود در حوزه آموزش و مشاوره بارداری، گفت: کمکاری در آموزش بهداشت، مشارکت نکردن برخی پزشکان متخصص در آموزش زایمان طبیعی، نبود مراکز مشاوره بارداری در بسیاری از شهرها و همچنین سختگیری در صدور مجوز این مراکز، موجب شده است خانوادهها هزینههای سنگینی برای انجام زایمان سزارین پرداخت کنند که این موضوع فشار اقتصادی مضاعفی را بر آنان تحمیل میکند.
این مامای شاغل در مرکز بهداشت ادامه داد: جایگزین شدن زایمان القایی بهجای زایمان طبیعی نیز موجب ایجاد تجربهای ناخوشایند برای مادران شده و این مسئله میتواند در کاهش تمایل خانوادهها به فرزندآوری تأثیر قابل توجهی داشته باشد.
راهکارهای توسعه زایمان طبیعی
رشیدی گفت: برای توسعه زایمان طبیعی، گسترش مراکز مشاوره مامایی در تمامی شهرها، رفع موانع صدور مجوز تأسیس این مراکز، استفاده از ظرفیت رسانههای ملی و محلی برای آگاهیبخشی و همچنین اقناع پزشکان نسبت به آموزش و ترویج زایمان طبیعی، از مهمترین راهکارهای پیشرو محسوب میشود.
وی تأکید کرد: زیرساختهای لازم برای ترویج زایمان طبیعی در کشور وجود دارد، اما این امکانات کافی نیست و برای تکمیل و ارتقای آنها باید تلاش بیشتری صورت گیرد.
عوامل مؤثر در افزایش استقبال از زایمان طبیعی
این کارشناس مامایی بیان کرد: ایجاد محیطی آرام، ایمن و به دور از استرس برای مادران، ارائه مشاورههای تخصصی و برخورداری پزشکان از دانش و تعهد حرفهای، از مهمترین عوامل مؤثر در افزایش تمایل مادران به انتخاب زایمان طبیعی است.
رشیدی با انتقاد از ضعف اطلاعرسانی در این حوزه، اذعان کرد: اطلاعرسانی کافی درباره مزایای زایمان طبیعی به مادران انجام نمیشود و در برخی موارد نیز افراد سودجو با اهداف مالی، مادران را از زایمان طبیعی میترسانند و آنان را به سمت انجام سزارین سوق میدهند.
این کارشناس مامایی در پایان خاطرنشان کرد: انجام زایمان طبیعی بهصورت اصولی و بدون القای زایمان، ایجاد شرایط آرام و بدون استرس در زایشگاهها و انتقال تجربههای موفق مادران به زنان باردار، میتواند نقش مؤثری در افزایش استقبال از زایمان طبیعی و اصلاح نگرش جامعه نسبت به این روش ایفا کند.
پیامدهای روانی اجبار در زایمان طبیعی
فرنگ رحمتی در گفتگو با خبرنگار گروه اجتماعی شبکه اطلاعرسانی «مرصاد»؛ انتخاب نوع زایمان را حق طبیعی مادر دانست و اظهار داشت: تصمیمگیری درباره نحوه تولد فرزند باید با نظر مادر و پزشک معالج انجام شود و همه بیمارستانهای دولتی و خصوصی باید به این حق احترام بگذارند.
وی افزود: هرگونه اجبار و تحمیل در انتخاب نوع زایمان میتواند استرس و اضطراب قابل توجهی برای مادر و حتی پدر ایجاد کند و این فشارهای روانی در برخی موارد احتمال زایمان زودرس و تولد نوزاد نارس را افزایش میدهد.
مشاور و مدیر مرکز مشاوره خانواده مهر کنگاور تصریح کرد: اضطراب ناشی از زایمان اجباری علاوه بر افزایش شدت درد هنگام زایمان، روند بهبودی مادر را نیز تحت تأثیر قرار میدهد و دوره نقاهت مادرانی که زایمانی همراه با استرس را تجربه کردهاند، معمولاً طولانیتر از سایر مادران است.
رحمتی ادامه داد: درد شدید زایمان نیز میتواند آثار نامطلوبی بر سیستم عصبی مادر بر جای بگذارد و در صورت مدیریت نشدن، زمینه کاهش تحمل روانی، خستگی و کمحوصلگی را در دوران پس از زایمان فراهم کند.
وی با تأکید بر اینکه زایمان طبیعی اجباری میتواند موجب افزایش زایمانهراسی و حتی کاهش تمایل برخی زنان به بارداری شود، عنوان کرد: آشنایی با مراحل زایمان، شرکت در کلاسهای آموزشی، مطالعه منابع معتبر و بهرهگیری از گروههای حمایتی، نقش مهمی در کاهش اضطراب و انتخاب آگاهانه نوع زایمان دارد.
این مشاور خانواده اذعان کرد: یادگیری تکنیکهای تنفس عمیق، تمرینهای آرامسازی، مدیتیشن و یوگا نیز میتواند به مدیریت درد و استرس در دوران زایمان کمک کند و آرامش بیشتری برای مادر فراهم آورد.
آموزش، راهکار کاهش اضطراب زایمان
رحمتی با اشاره به پیامدهای روانی تجربه منفی از زایمان طبیعی، اذعان کرد: افسردگی پس از زایمان، کاهش تمایل به فرزندآوری مجدد، گرایش بیشتر به سزارین در بارداریهای بعدی و کاهش ارتباط عاطفی با نوزاد از جمله پیامدهایی است که ممکن است در برخی مادران مشاهده شود.
وی افزود: انتخاب یک بیمارستان مناسب با محیطی آرام و کادر درمانی دلسوز، نقش مهمی در کاهش استرس مادر دارد و فراهم بودن فضای حمایتی میتواند تجربه زایمان را برای مادران مطلوبتر کند.
اهمیت فضای حمایتی برای مادران
مشاور و مدیر مرکز مشاوره خانواده مهر کنگاور خاطرنشان کرد: داشتن اطلاعات کافی درباره فرآیند زایمان طبیعی، شناخت علائم، آشنایی با روشهای کنترل درد و گفتوگو با مادرانی که تجربه موفق زایمان طبیعی داشتهاند، موجب افزایش اعتماد به نفس و کاهش نگرانی مادران خواهد شد.
رحمتی با تأکید بر اهمیت تصویرسازی ذهنی مثبت، گفت: دوری از افکار منفی و انجام فعالیتهای بدنی سبک مانند پیادهروی، یوگا، ماساژ، ورزشهای آبی و تمرینهای تناسب اندام میتواند در کاهش استرس، افزایش آرامش و بهبود وضعیت روحی مادران مؤثر باشد.
آگاهیبخشی و تقویت اعتماد به نفس مادران
وی بیان کرد: با توجه به اینکه مادرانی که زایمان طبیعی را انتخاب میکنند، معمولاً زودتر به فعالیتهای روزمره، اجتماعی و خانوادگی بازمیگردند، انجام مشاورههای روانشناختی پیش از ازدواج و آموزش مزایای زایمان طبیعی میتواند در کاهش نگرانیها و غلبه بر ترسهای دوران بارداری مؤثر باشد.
مشاور و مدیر مرکز مشاوره خانواده مهر کنگاور در پایان تصریح کرد: نتایج برخی پژوهشها نشان میدهد میزان افسردگی و اعتماد به نفس در زنانی که سزارین انتخابی انجام میدهند، تفاوت محسوسی با مادران دارای زایمان طبیعی ندارد، اما این افراد در دوران پس از زایمان بیشتر در معرض اختلالات اضطرابی قرار میگیرند، کیفیت ارتباط پایینتری با نوزاد خود دارند و به پیگیریهای تخصصی روانپزشکی بیشتری نیاز خواهند داشت.
به گزارش شبکه اطلاعرسانی «مرصاد»؛ سیاستگذاریهای بهداشتی باید بر پایه «زایمان ایمن و محترمانه» استوار باشد؛ بهگونهای که تصمیمگیری نهایی بر اساس شواهد علمی و با رضایت آگاهانه مادر و تیم پزشکی صورت گیرد، نه تحت فشارهای ساختاری یا رویکردهای ایدئولوژیک.
گزارش به قلم: زینب رشتیانی، فعال رسانه