به گزارش هزارماسوله ، پاییز تازه از راه رسیده بود؛ مهر، آرامآرام بر دامنههای سرسبز شاهو قدم گذاشته و نسیم خنک صبحگاهی در کوچههای سنگفرش پاوه میپیچید. مدارس و دانشگاهها باز شده بودند و زندگی، مانند هر سال، در این شهر مرزی جریان داشت؛ اما آن مهر، رنگ دیگری داشت. از چند روز قبل، خبری دهان به دهان میان مردم میچرخید؛ خبری که ابتدا برای بسیاری باورکردنی نبود؛ «رهبر انقلاب به پاوه میآید.»
برای مردمی که سالها نام پاوه را در کنار مقاومت، ایمان، وحدت و ایستادگی شنیده بودند، این خبر تنها اعلام یک سفر رسمی نبود؛ وعده دیداری بود که سالها انتظارش را میکشیدند. پیرمردانی که نخستین روزهای انقلاب را به یاد داشتند، جوانانی که خاطرات آن روزها را از زبان پدران خود شنیده بودند، زنان و مردانی که روزهای سخت دفاع از این سرزمین را تجربه کرده بودند، همه خود را برای میزبانی از میهمانی آماده میکردند که سالها از آنان با احترام و افتخار یاد کرده بود.
صبح ۲۵ مهرماه ۱۳۹۰، پاوه چهرهای دیگر داشت. خیابانها از نخستین ساعات روز مملو از جمعیتی بود که از شهرها و روستاهای مختلف منطقه راهی این شهرستان شده بودند. مردم جوانرود، روانسر، ثلاث باباجانی و روستاهای دور و نزدیک اورامانات، مسیرهای کوهستانی را پشت سر گذاشته بودند تا در دیداری که برای آنان رنگی از خاطره، ایمان و دلبستگی داشت، حضور یابند.
لباسهای رنگارنگ کُردی، جلوهای متفاوت به شهر داده بود. مردان با چوخه و رانک و زنان با پوششهای اصیل کُردی، گویی جشن بزرگی را تدارک دیده بودند؛ اما این جشن، جشن دیدار بود؛ دیدار با شخصیتی که مردم این دیار او را تنها در جایگاه رهبر جمهوری اسلامی نمیشناختند، بلکه روحانیای آشنا با فرهنگ و باورهای مردم منطقه میدانستند؛ کسی که در سالهای دشوار انقلاب و دفاع مقدس، بارها از دینداری، غیرت، شجاعت و وفاداری مردم اورامانات سخن گفته بود.
در میان جمعیت، چهرههایی دیده میشد که گذر زمان، موهایشان را سپید کرده بود. پیشمرگان مسلمان کُرد، رزمندگان سالهای دفاع مقدس و خانوادههای شهدا، هر یک خاطرهای از روزهای نخست انقلاب در سینه داشتند. آنان هنوز به یاد میآوردند که چگونه پاوه در نخستین ماههای پس از پیروزی انقلاب، آماج حملات گروههای ضدانقلاب قرار گرفت و مردم این منطقه، پیش از آنکه نیروهای رسمی به یاریشان برسند، خود برای دفاع از شهر و انقلاب به میدان آمدند.
رهبر انقلاب نیز سالها بعد، در همان میدان دیدار، نخستین خاطره خود از مردم پاوه را چنین روایت کردند؛ خاطرهای که به ماههای آغازین انقلاب بازمیگشت؛ زمانی که چند جوان کُرد با لباس محلی به شورای انقلاب رفتند و تنها خواستهشان این بود که برای دفاع از شهر و مردمشان، سلاح و امکانات در اختیارشان قرار گیرد.
ایشان در آن دیدار با تحسین آن جوانان فرمودند که شاید در آن روزها کمتر کسی تصور میکرد از دل منطقهای کُردنشین، جوانانی مؤمن، شجاع و آماده جانفشانی برخیزند که مسئولیت دفاع از شهر خود را بر دوش بگیرند؛ اما مردم پاوه این حقیقت را در عمل به اثبات رساندند.
این خاطره، مقدمهای بود برای روایت تاریخی رهبر انقلاب از نقش مردم اورامانات در دفاع از انقلاب اسلامی؛ روایتی که نشان میداد پیوند میان ایشان و مردم این منطقه، تنها به سفر سال ۱۳۹۰ محدود نمیشود، بلکه ریشه در نخستین روزهای شکلگیری جمهوری اسلامی دارد.
پاوه، برای رهبر انقلاب تنها نام یک شهر مرزی نبود؛ نماد مردمی بود که پیش از آغاز جنگ تحمیلی، در برابر ناامنی و آشوب ایستادند، سپاه پاسداران را در منطقه شکل دادند، در همهپرسی جمهوری اسلامی با وجود تهدیدها حضوری پرشور داشتند و بعدها نیز در سالهای دفاع مقدس، برگهای زرینی بر تاریخ مقاومت این سرزمین افزودند.
از همین رو بود که استقبال مردم در ۲۵ مهر ۱۳۹۰، تنها استقبال از یک مقام عالیرتبه کشور نبود؛ تجدید دیدار مردمی بود که احساس میکردند سالهاست شناخته شدهاند، دیده شدهاند و رشادتهایشان در حافظه تاریخ انقلاب ثبت شده است.
صبح ۲۵ مهرماه، پاوه دیگر آن شهر آرام همیشگی نبود. از نخستین ساعات روز، موج جمعیت از خیابانهای منتهی به محل دیدار عبور میکرد. خانوادهها همراه فرزندانشان آمده بودند؛ پیرمردانی که سالهای نخست انقلاب را دیده بودند، جوانانی که روایت مقاومت پاوه را از زبان پدران خود شنیده بودند و زنانی که خاطرات روزهای سخت جنگ را در ذهن داشتند.
شهر، یکپارچه رنگ و بوی انتظار گرفته بود. لباسهای اصیل کُردی، پرچمهای جمهوری اسلامی، شعارهای خوشامدگویی و چهرههایی که شوق دیدار در آن موج میزد، تصویری کمنظیر از همدلی مردم اورامانات را به نمایش گذاشته بود. بسیاری از مردم از ساعتها پیش در محل اجتماع حضور یافته بودند؛ نه برای آنکه تنها سخنرانی رهبر انقلاب را بشنوند، بلکه برای آنکه بار دیگر از نزدیک کسی را ببینند که سالها از این دیار با احترام و افتخار یاد کرده بود.
در میان جمعیت، چهرههایی دیده میشد که سالها پیش در کوچهها و ارتفاعات همین منطقه، دوشادوش یکدیگر در برابر گروههای ضدانقلاب ایستاده بودند. آنان به خوبی به یاد داشتند که پاوه چگونه در نخستین ماههای پس از پیروزی انقلاب، روزهای دشوار ناامنی را پشت سر گذاشت و چگونه مردم این منطقه، پیش از آنکه امکانات گستردهای در اختیار داشته باشند، با تکیه بر ایمان، غیرت و همبستگی، از شهر و انقلاب دفاع کردند.
ایشان همچنین سفر خود به پاوه در سال ۱۳۶۰ را به یاد آوردند؛ روزهایی که هنوز ناامنی بر ارتفاعات منطقه سایه انداخته بود و دشمن تلاش میکرد امنیت را از مردم این دیار بگیرد. رهبر انقلاب با یادآوری آن روزها تأکید کردند که مردم پاوه با مقاومت، ایثار و پایداری، اجازه ندادند دشمن به اهداف خود دست یابد و همین ایستادگی، جایگاهی ممتاز برای این منطقه در تاریخ انقلاب اسلامی رقم زد.
اما شاید ماندگارترین بخش سخنان ایشان، توصیف ویژگیهای مردم اورامانات بود؛ توصیفی که هنوز پس از سالها در حافظه مردم این منطقه باقی مانده است. رهبر انقلاب دو ویژگی را برجستهترین خصوصیات مردم پاوه برشمردند؛ نخست «دینداری» و پایبندی عمیق به ارزشهای اسلامی و دوم «روشنفکری» و آگاهی اجتماعی.
ایشان با تحسین جوانان منطقه، آنان را نسلی آگاه، تحصیلکرده، متدین و دارای بصیرت دانستند و این ویژگی را از سرمایههای ارزشمند اورامانات برشمردند؛ سرمایهای که به باور ایشان، آینده این منطقه را تضمین میکند.
رهبر انقلاب در ادامه، از نقش روحانیت اهل سنت منطقه نیز با احترام یاد کردند و با تجلیل از ماموستا مُلا قادر قادری، ایشان را روحانیای عالم، روشنفکر، بصیر و حاضر در میدان توصیف کردند؛ شخصیتی که به گفته رهبر انقلاب، همواره در کنار مردم بوده و در مقاطع حساس، مسئولیت اجتماعی و دینی خود را به خوبی ایفا کرده است.
ایشان تأکید کردند که روحانیت زمانی میتواند منشأ اثر باشد که خود در متن جامعه و در کنار مردم حضور داشته باشد؛ حضوری آگاهانه و مسئولانه که مردم را به حرکت، امید و ایستادگی فرا بخواند، نه آنکه تنها از دور نظارهگر حوادث باشد.
اما شاید ماندگارترین بخش این سفر، سخنانی بود که رهبر انقلاب در وصف مردم اورامانات بر زبان آوردند؛ سخنانی که برای حاضران تنها یک تمجید نبود، بلکه روایتی از شناختی عمیق نسبت به تاریخ، فرهنگ و هویت مردمان این دیار به شمار میرفت.
ایشان با اشاره به سابقه مبارزات مردم پاوه و منطقه اورامانات در سالهای نخست انقلاب، تأکید کردند که این منطقه از همان ابتدا نشان داد پایبندی به اسلام، انقلاب و ایران، مرز جغرافیا و قومیت نمیشناسد. به گفته رهبر انقلاب، مردم این خطه در همهپرسی جمهوری اسلامی، با وجود تبلیغات و فشارهای گروههای ضدانقلاب، حضوری پرشور داشتند و پس از آن نیز پیش از آغاز جنگ تحمیلی، خود برای دفاع از شهر و سرزمینشان پیشگام شدند.
رهبر انقلاب، پاوه را تنها یک شهرستان مرزی ندانستند؛ بلکه آن را محور مقاومت مردم منطقه معرفی کردند؛ مقاومتی که به گفته ایشان، بعدها روانسر، جوانرود، ثلاث باباجانی و دیگر مناطق اورامانات نیز در آن سهمی بزرگ داشتند و در کنار یکدیگر، امنیت غرب کشور را حفظ کردند.
ایشان با مرور خاطرات حضور خود در پاوه در سال ۱۳۶۰، از روزهایی یاد کردند که هنوز ارتفاعات مشرف به شهر از ناامنی رنج میبرد و دشمن تلاش داشت آرامش را از مردم این منطقه بگیرد. رهبر انقلاب با بیان اینکه در آن روزها مردم پاوه با شجاعت، ایمان و ایثار در برابر ناامنی ایستادند، خاطرنشان کردند همین روحیه بود که جایگاهی ممتاز برای این منطقه در تاریخ انقلاب اسلامی رقم زد.
در ادامه، رهبر انقلاب به ویژگیهایی پرداختند که از نگاه ایشان، هویت مردم اورامانات را شکل داده است. ایشان «دینداری» را نخستین شاخصه این مردم دانستند و با اشاره به پایبندی آنان به مبانی دینی و شریعت اسلامی، این ویژگی را سرمایهای ارزشمند برای منطقه توصیف کردند.
در کنار دینداری، رهبر انقلاب از «روشنفکری» به عنوان دومین ویژگی برجسته مردم پاوه نام بردند؛ خصوصیتی که به باور ایشان در میان نسل جوان منطقه به خوبی نمایان است. ایشان با اشاره به گزارشهایی که از وضعیت فرهنگی و علمی منطقه دریافت کرده بودند، جوانان پاوه و اورامانات را نسلی آگاه، تحصیلکرده، متدین و دارای بصیرت معرفی کردند و این ترکیب از ایمان و آگاهی را از امتیازات کمنظیر منطقه برشمردند.
رهبر انقلاب در بخش دیگری از سخنان خود، نقش روحانیت اهل سنت را در شکلگیری این فضای فرهنگی و اجتماعی مورد توجه قرار دادند و با تجلیل از ماموستا ملا قادر قادری، امام جمعه پاوه، وی را روحانیای عالم، روشنفکر، مجاهد و حاضر در متن جامعه توصیف کردند.
ایشان تأکید کردند روحانی موفق کسی است که در کنار مردم حرکت کند، مشکلات آنان را بشناسد و در میدان حضور داشته باشد؛ نه آنکه تنها به توصیه از دور بسنده کند. به باور رهبر انقلاب، روحانیت آگاه و مردمی، یکی از مهمترین عوامل حفظ انسجام، آرامش و بصیرت در مناطق مرزی کشور است.
رهبر انقلاب همچنین با اشاره به سطح بالای سواد، آگاهی و فرهنگ عمومی مردم اورامانات، این ویژگی را نتیجه تلاش خانوادهها، جوانان و عالمان دینی منطقه دانستند و اظهار کردند که مشاهده این ظرفیتهای انسانی، مایه خرسندی و امیدواری است.
اما شاید تأثیرگذارترین فراز سخنان ایشان، جایی بود که از نقش مردم کُرد اهل سنت در حفظ وحدت ملی سخن گفتند. رهبر انقلاب با اشاره به تلاش دشمنان برای ایجاد اختلاف میان مسلمانان، تصریح کردند که مردم کُرد شافعی این منطقه با رفتار، ایمان و حضور خود، نقشههای تفرقهافکنانه را ناکام گذاشتند.
ایشان تأکید کردند که وحدت شیعه و سنی در جمهوری اسلامی ایران، یکی از جلوههای بزرگ اقتدار ملی است و مردم اورامانات با اخلاص، صفا، همدلی و وفاداری خود، سهمی ماندگار در تثبیت این وحدت داشتهاند؛ وحدتی که به تعبیر ایشان، پاسخی قاطع به همه کسانی بود که در پی ایجاد شکاف میان فرزندان این سرزمین بودند.
این سخنان، بارها با تکبیر، صلوات و شعارهای مردم همراه شد. جمعیتی که ساعتها در انتظار این دیدار مانده بودند، احساس میکردند رهبر انقلاب نه تنها آنان را میشناسد، بلکه سالها مجاهدت، دینداری، وطندوستی و وفاداریشان را نیز به یاد دارد؛ احساسی که شور و صمیمیت آن دیدار را دوچندان کرد و آن را به یکی از ماندگارترین صفحات تاریخ اورامانات تبدیل ساخت.
با پایان دیدار مردمی، سفر رهبر انقلاب به پاوه به پایان نرسید. ایشان پس از سخنرانی، راهی یادمان شهدای پاوه شدند؛ همان سرزمینی که در سالهای نخست انقلاب و دوران دفاع مقدس، نامش با مقاومت، ایثار و فداکاری گره خورده است. رهبر انقلاب با حضور بر مزار شهدای این شهرستان، فاتحهای قرائت کردند و یاد مردان بزرگی را گرامی داشتند که برای امنیت، استقلال و آرامش این سرزمین جان خود را فدا کردند.
این حضور، برای مردم پاوه معنایی فراتر از یک برنامه رسمی داشت. آنان این رفتار را ادای احترام به تاریخی میدانستند که با خون پیشمرگان مسلمان کُرد، رزمندگان، بسیجیان و مردم مقاوم منطقه نوشته شده است؛ تاریخی که رهبر انقلاب در سخنان خود نیز بارها به آن اشاره کردند و از نقش مردم اورامانات در پاسداری از انقلاب اسلامی با احترام یاد کردند.
آفتاب آرامآرام پشت کوههای سر به فلک کشیده شاهو پنهان میشد و جمعیت، هرچند آرامآرام محل دیدار را ترک میکرد، اما شور آن روز همچنان در چهرهها موج میزد. مردم به خانههایشان بازمیگشتند، در حالی که از سخنان رهبر، از خاطرات سالهای نخست انقلاب و از توصیفی که ایشان از دینداری، روشناندیشی، شجاعت و وفاداری مردم این دیار بیان کرده بودند، برای یکدیگر سخن میگفتند.
برای بسیاری از مردم اورامانات، آن روز تنها یک دیدار نبود؛ روزی بود که احساس کردند تاریخ ایستادگی و فداکاری آنان دیده شده و رشادتهای نسلهای گذشته، از حافظه انقلاب اسلامی فراموش نشده است. آنان شنیدند که رهبر انقلاب از جوانان مؤمن پاوه، از مقاومت مردم در برابر ضدانقلاب، از حضور پرشورشان در همهپرسی جمهوری اسلامی و از نقش آنان در استحکام وحدت ملی با افتخار یاد میکند؛ سخنانی که برای مردمان این دیار، ارزشی فراتر از یک تقدیر رسمی داشت.
سالها از آن سفر گذشته است؛ خیابانهای پاوه دگرگون شدهاند، نسل تازهای از جوانان در دانشگاهها و مراکز علمی این منطقه پرورش یافتهاند و اورامانات امروز، بیش از گذشته به عنوان یکی از کانونهای فرهنگی، دینی و اجتماعی غرب کشور شناخته میشود؛ اما خاطره ۲۵ مهر ۱۳۹۰ همچنان در حافظه جمعی مردم زنده است.
هنوز هم اگر پای صحبت پیشکسوتان انقلاب، خانوادههای شهدا، روحانیون، فرهنگیان یا جوانان پاوه بنشینی، از آن روز با شور و احترام یاد میکنند؛ روزی که شهر مرزیشان میزبان رهبر انقلاب بود و سخنانی شنید که به تعبیر بسیاری از مردم، تصویری روشن از شناخت عمیق ایشان نسبت به فرهنگ، تاریخ و هویت مردم اورامانات ارائه میداد.
شاید راز ماندگاری آن سفر نیز در همین شناخت نهفته باشد؛ شناختی که در جایجای سخنان رهبر انقلاب موج میزد؛ از روایت نخستین دیدار با جوانان پاوه در ماههای آغازین انقلاب گرفته تا تجلیل از مقاومت مردم، تکریم روحانیت اهل سنت، تأکید بر نقش جوانان آگاه و متدین و ستایش وحدت شیعه و سنی در این خطه مرزی.
پاوه در آن روز، تنها میزبان عالیترین مقام کشور نبود؛ میزبان خاطرهای شد که در حافظه تاریخی اورامانات ماندگار ماند. خاطره روزی که مردمان کوهستانهای سرسبز غرب ایران، با لباسهای رنگین کُردی، با صفای دل و گرمای ایمان، از میهمانی استقبال کردند که سالها آنان را با واژههایی چون «دینداری»، «روشنفکری»، «شجاعت»، «وفاداری» و «وحدت» توصیف کرده بود.
و شاید به همین دلیل است که هرگاه سخن از سفرهای ماندگار رهبر انقلاب به استان کرمانشاه به میان میآید، نام پاوه و اورامانات نیز در کنار آن زنده میشود؛ سرزمینی که در روزهای دشوار انقلاب و دفاع مقدس، استوار ایستاد و در مهرماه ۱۳۹۰، صفحهای دیگر از همدلی، وفاداری و وحدت را در تاریخ این دیار رقم زد.